Ba nghìn năm trước, thời gian như một cái chớp mắt, tháng năm xa xưa khúc khuỷu, hoang liêu mà đẹp đẽ. Nhật nguyệt tỏ mờ, cây cỏ khô tươi, thế nhân tan hợp, đều chung vui buồn.

Giữa nhân gian huyên náo vãng lai này, vạn vật thoạt trông thì phồn thịnh mà bơ vơ, thực ra thứ gì cũng có sở cầu, thứ gì cũng có nơi gửi gắm. Những chuyện và người đã qua, cũng tan biến giữa phong cảnh trôi nhanh như ráng chiều soi đình viện.

Thục nữ yểu điệu ba nghìn năm trước vẫn đang hái rau hạnh bên sông, người quân tử muốn theo đuổi nàng vẫn ngày nhớ đêm mong, không ăn không ngủ. Người ấy ba nghìn năm trước vẫn ở bên bờ nước. Hoa đào ba nghìn năm trước vẫn nở rồi tàn theo thời tiết, chẳng tỏ cùng ai. Thời gian ba nghìn năm trước vẫn lênh đênh trôi đi giữa mênh mông gió bụi.

Suốt ba nghìn năm, bóng thời gian đan xen, vật đổi sao dời, từ cổ kính bao la đến liễu rủ phồn hoa, từ núi sông lặng lẽ đến mây vần gió nổi. Biết bao sát phạt chiến loạn, biết bao tai nạn kiếp số, như một trận gió lồng lộn thổi qua vô số triều đại, chẳng có gì ngăn trở.

Có lúc nghĩ rằng triều đại nào cũng trôi đi như thế, chỉ làm khách bên đường, không say mê, không dừng lại. Không xảy ra chuyện gì với ai, cũng không vướng phải bất cứ tình cảm gì, không động tới gió nhẹ mưa phùn, thậm chí cây cỏ đá núi cũng không vương vấn. Lẳng lặng đến rồi đi như bụi trần, không thể gặp gỡ, không còn tăm tích.

Nỗi tịch liêu giữa hồng trần sâu thẳm như tuyết, những thứ chúng ta nắm giữ chỉ ở thì hiện tại, bước qua hay không bước qua, đều là một đời. Mỗi người chỉ là hạt bụi có cũng được không cũng xong, vô vị vãng lai, tùy ý đi đến. Hết thảy danh lợi tình ái, khi nồng như rượu, khi nhạt như gió, song cuối cùng đều sẽ trôi qua. Nếu chăm chăm vào đó ắt sẽ tổn thương, có nuối tiếc cũng chưa hẳn là không được. Vạn sự từ lâu đã có an bài, hết thảy duyên phận không cần cố chấp, buông xuống là nhẹ nhõm.

“Ba nghìn năm trước đóa sen nở trong đêm thanh vắng” – lại là một cuốn tản văn mang đậm dấu ấn Bạch Lạc Mai, trong trẻo nhẹ nhàng và đầy ý thơ về sự đổi dời của thế nhân và sự lay chuyển của lòng người trong lớp bụi phủ của thời gian, sâu sắc mà xa xôi, buồn thương mà dịu dàng.